Wat is een datalek? Alles wat je moet weten

Een datalek is een gebeurtenis waarbij persoonsgegevens in verkeerde handen vallen of verloren gaan, zonder dat dit de bedoeling was. Voor een tandartspraktijk kan het bijvoorbeeld gaan om een gestolen laptop met patiëntendossiers, een verkeerd verzonden e-mail met medische gegevens, of onbevoegde toegang tot het praktijkmanagementsysteem door een hack. Omdat het in de mondzorg vaak om bijzondere persoonsgegevens gaat, wegen datalekken in deze sector extra zwaar.

Wanneer is er sprake van een datalek?

Niet elk incident is automatisch een datalek in de juridische zin, maar wel elke gebeurtenis waarbij persoonsgegevens verloren gaan of onrechtmatig toegankelijk worden. Denk aan een gestolen praktijklaptop zonder versleuteling, een phishingaanval waarbij inloggegevens worden buitgemaakt, of een verkeerd geadresseerde e-mail met een röntgenfoto en patiëntgegevens. Ook een technische fout, zoals een verkeerd ingestelde toegang in het patiëntenportaal, kan een datalek opleveren.

Ook een intern incident telt mee, bijvoorbeeld wanneer een medewerker per ongeluk bij het dossier van de verkeerde patiënt terechtkomt en dit deelt, of wanneer gegevens langer bewaard blijven dan noodzakelijk en daardoor onnodig risico lopen. De omvang van het lek en het aantal betrokken patiënten bepalen mede hoe ernstig de situatie is.

Meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens

Bij een datalek dat een risico vormt voor de rechten en vrijheden van betrokkenen, geldt een meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Afhankelijk van de ernst kan het ook nodig zijn om de betrokken patiënten zelf te informeren. Praktijken doen er goed aan om een vast protocol te hebben voor het herkennen, beoordelen en afhandelen van een mogelijk datalek, zodat er bij een incident niet gepanikeerd hoeft te worden en de juiste stappen snel gezet kunnen worden.

Veelvoorkomende oorzaken in de tandartspraktijk

In de praktijk ontstaan datalekken vaak door menselijke fouten of onvoldoende beveiligde apparatuur: een niet-versleutelde back-up, een verloren usb-stick, een zwak wachtwoord op een systeem met patiëntgegevens, of malware die via een phishingmail binnenkomt. Ook verouderde software zonder actuele beveiligingsupdates vergroot het risico, omdat bekende kwetsbaarheden dan misbruikt kunnen worden door kwaadwillenden.

Daarnaast zorgt de toename van digitale communicatie, zoals patiëntenportalen en e-mailverkeer met verwijzers, voor meer plekken waar gegevens onderweg kunnen zijn. Elke extra schakel in die keten verdient aandacht bij het beoordelen van de risico’s.

Wat betekent dit voor de ICT van uw praktijk?

Preventie is de beste bescherming tegen een datalek. Versleuteling van gegevens en apparaten, actuele beveiligingssoftware, tweefactorauthenticatie, goed beheerde toegangsrechten en bewustwording bij medewerkers verkleinen de kans op een lek aanzienlijk. Mocht er toch iets misgaan, dan helpt een ICT-partner om snel te achterhalen wat er precies is gebeurd en welke gegevens zijn geraakt, zodat de praktijk tijdig en juist kan melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Kortom, een datalek is het onbedoeld vrijkomen of verliezen van patiëntgegevens, met een meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens als het risico’s oplevert voor patiënten. Goede preventieve beveiliging is voor tandartspraktijken de belangrijkste stap om datalekken te voorkomen.

ICT Specialist nodig?

Wij zijn een ICT Dienstverlener specifiek gericht op tandartspraktijken. Bent u op zoek naar een ICT specialist of bent u ontevreden over uw huidige dienstverlener? Dan kom ik graag in contact om uw wensen en vragen te beantwoorden.

Neemt u contact op via de contact pagina, of stuur voor direct contact een WhatsApp bericht.